Wat mag je wettelijk zelf doen?

De wetgeving rondom koudemiddelen is in Europa strikt geregeld via de F-gassenverordening. Deze verordening bepaalt dat het werken met gefluoreerde broeikasgassen de meest gebruikte koudemiddelen in moderne aircosystemen uitsluitend is toegestaan voor personen en bedrijven met een geldig F-gassen certificaat.

Dat betekent in de praktijk het volgende. Je mag als particulier zelf de binnenunit ophangen, de buitenunit plaatsen op een beugel of fundering, het doorvoergat boren en de condensaatafvoer aansluiten. Wat je niet mag, is de koudemiddelleiding aansluiten, het systeem vacumeren of koudemiddel toevoegen of verwijderen. Dat zijn handelingen die alleen een gecertificeerde monteur mag uitvoeren.

Wie dit toch zelf doet, riskeert een boete, verlies van garantie op het product en mogelijk milieuschade door het vrijkomen van koudemiddel.

Pre-charged of pre-gevulde systemen: de uitzondering

Er bestaat een categorie aircosystemen die speciaal is ontwikkeld voor doe-het-zelvers: de zogenoemde pre-charged of pre-gevulde systemen. Deze units worden geleverd met een vooraf gevulde koudemiddelleiding van een vaste lengte. Omdat het koudemiddel al in de leiding zit en het systeem hermetisch gesloten is, hoef je als installateur niet zelf met koudemiddelen te werken.

Bij deze systemen koppel je de binnenunit en buitenunit aan via een snelkoppeling, vergelijkbaar met het aansluiten van een waterslang. Het koudemiddel stroomt automatisch door zodra de verbinding gemaakt is.

Dit klinkt ideaal voor een airco zelf installeren, en voor eenvoudige situaties is het dat ook. Er zijn echter beperkingen. De leidinglengte staat vast en is vaak beperkt tot drie à vijf meter. De capaciteit van deze systemen is doorgaans lager dan die van professioneel geïnstalleerde units. En niet alle merken bieden dit type systeem aan.

Benodigde materialen en gereedschap

Als je besluit een airco zelf installeren aan te pakken voor zover wettelijk toegestaan heb je het volgende nodig.

Voor de montage van de binnenunit: een muurbeugel inclusief bevestigingsmateriaal, een waterpas, een boorhamers of klopboormachine, pluggen en schroeven passend bij het wandmateriaal en een loodlijn om de unit recht te hangen.

Voor het doorvoergat: een kernboor of gatenzaag met de juiste diameter, doorgaans 65 tot 80 millimeter, afhankelijk van het leidingensetje. Een hamerboormachine met voldoende vermogen voor de wanddikte.

Voor de buitenunit: een stevige muurbeugel of vloerframe, antitrillingsmatten om geluidsoverdracht te beperken, en voor hogere plaatsingen eventueel steigermateriaal of een ladder.

Voor de elektra: afhankelijk van de situatie een aparte groep in de meterkast, de juiste kabeldiameter en een aardlekschakelaar. Elektrische werkzaamheden vallen buiten het bereik van de gemiddelde doe-het-zelver en worden bij voorkeur door een erkend elektricien uitgevoerd.

Stap voor stap: hoe verloopt de montage?

Onderstaande stappen gelden voor het mechanische gedeelte van de installatie. De aansluiting van het koudemiddel is hierin bewust niet opgenomen, omdat dit wettelijk is voorbehouden aan gecertificeerde technici.

De eerste stap is het bepalen van de ideale locatie voor de binnenunit. De unit wordt bij voorkeur hoog aan de wand geplaatst, vrij van obstakels, op een plek waar de lucht goed kan circuleren door de ruimte. Vermijd directe zonbestraling op de unit en zorg voor voldoende afstand tot het plafond.

Vervolgens wordt de muurbeugel op de juiste hoogte gemonteerd. Gebruik een waterpas om te controleren of de beugel horizontaal hangt een scheve unit leidt tot condensatieproblemen en lawaai. Boor de gaten met de juiste diameter, sla de pluggen in en bevestig de beugel stevig.

Daarna wordt het doorvoergat geboord voor de leidingdoorvoer. Dit gat loopt iets schuin naar buiten zodat condenswater naar buiten afvloeit in plaats van naar binnen. Plaats een muurdoorvoer of afdichtingsring om het gat netjes af te werken en koudebrug te beperken.

De buitenunit wordt vervolgens op de beugel of het frame geplaatst. Zorg voor antitrillingsmateriaal tussen de unit en de beugel. Controleer of de unit waterpas staat en stevig bevestigd is. Bij hogere plaatsingen is veiligheid essentieel werk nooit alleen op hoogte.

Na het mechanische gedeelte zijn de koudemiddelaansluitingen en elektrische aansluiting aan de beurt. Dit zijn de onderdelen die je laat uitvoeren door een gecertificeerde airco specialist. Die zorgt voor het vacumeren van de leiding, de correcte koudemiddelvulling en de veilige elektrische aansluiting.

Mobiele airco: echt zelf te installeren

Wil je volledig zelfstandig te werk gaan zonder hulp van een professional? Dan is een mobiele airco de enige optie die dit mogelijk maakt. Een mobiele unit staat op wielen, heeft geen buitenunit en wordt via een flexibele slang aangesloten op een raam of doorvoer in de muur.

Het voordeel is duidelijk: geen installateur nodig, geen F-gassen certificaat vereist en van de ene naar de andere ruimte verplaatsbaar. De nadelen zijn echter ook aanzienlijk. Mobiele units zijn aanzienlijk minder efficiënt dan split-systemen. Ze produceren meer geluid. Ze nemen vloerruimte in beslag. En de koelcapaciteit is bij warmere buitentemperaturen beperkter.

Voor tijdelijk gebruik, kleine ruimten of situaties waar een vaste installatie niet mogelijk is, kan een mobiele airco een prima oplossing zijn. Als langetermijnoplossing voor het koelen van een woonkamer of slaapkamer is een split-systeem vrijwel altijd de betere keuze.

Veelgemaakte fouten bij zelf installeren

Wie besluit een airco zelf installeren zonder de juiste kennis loopt het risico op een aantal fouten die later duur uitpakken.

Een veelvoorkomende fout is het plaatsen van de buitenunit op een plek met onvoldoende ventilatie. De unit heeft ruimte nodig om warmte af te voeren. Plaatsing in een afgesloten nis of te dicht tegen een muur leidt tot oververhitting en uitval.

Een andere fout is het boren van het doorvoergat zonder helling. Als het gat horizontaal of naar binnen afhelt, loopt condenswater terug de woning in. Dat leidt tot wateroverlast, schimmelvorming en schade aan muren en plafonds.

Ook het onderschatten van het benodigde vermogen is een klassieke vergissing. Een unit die te klein is voor de ruimte draait constant op vol vermogen, slijt sneller en bereikt de gewenste temperatuur nooit echt. Een te grote unit koelt te snel, schakelt voortdurend in en uit en ontvochtigt de ruimte onvoldoende.

Tot slot wordt de elektrische aansluiting regelmatig onderschat. Een airco trekt een aanzienlijk vermogen en heeft doorgaans een aparte groep nodig in de meterkast. Wie dit op een bestaande overbelaste groep aansluit, riskeert uitval van de aardlekschakelaar of in het ergste geval brandgevaar.

Wanneer kies je toch voor een professional?

Na het lezen van dit artikel vraag je je misschien af of een airco zelf installeren het werkelijk waard is. Het eerlijke antwoord: voor de meeste mensen is een gecertificeerde installateur de verstandigste keuze.

Een professional zorgt voor de correcte koudemiddelvulling, de veilige elektrische aansluiting, de optimale plaatsing en de fabrieksgarantie. Hij werkt sneller, heeft het juiste gereedschap en neemt de verantwoordelijkheid voor het eindresultaat. De meerkosten ten opzichte van een doe-het-zelf aanpak worden in de meeste gevallen ruimschoots terugverdiend door een langere levensduur, lagere energiekosten en het uitblijven van dure reparaties.

Wil je weten wat een professionele installatie kost in jouw situatie? Neem dan contact op via onze contactpagina voor een vrijblijvende offerte op maat.

Garantie en verzekering: wat staat er op het spel?

Wie een airco zelf installeert zonder gecertificeerde monteur, raakt in de meeste gevallen de fabrieksgarantie kwijt. Fabrikanten schrijven in hun garantievoorwaarden voor dat installatie door een erkende installateur vereist is. Gaat er iets mis na een doe-het-zelf installatie, dan betaal je reparatiekosten volledig uit eigen zak.

Daarnaast kan een zelfinstallatie gevolgen hebben voor je opstalverzekering. Als er door een incorrecte aansluiting waterschade of brandschade ontstaat, kan de verzekeraar de claim afwijzen als blijkt dat de installatie niet door een gecertificeerde professional is uitgevoerd.

Het is verstandig om dit van tevoren na te vragen bij je verzekeraar. Neem ook gerust contact op via onze contactpagina als je meer wilt weten over de garantievoorwaarden van de systemen die wij aanbieden.